UKRAYNA ( UKRAINE )

Genelmekanik, ansiklopedi


UKRAYNA BAĞRAĞI
Ukrayna Bayrağı

Ukrayna, doğu Avrupa’ da bir ülke. 603.628 km² yüzölçümüyle tamamı Avrupa’ da olan en geniş ülkedir. Doğusunda ve Kuzeydoğusunda Rusya, kuzeybatısında Beyaz Rusya, batısında Polonya, Slovakya ve Macaristan, güneybatısında Romanya ve Moldova ile sınırları vardır. Ayrıca güneyde Karadeniz ve Azak Denizi’ ne kıyısı bulunmaktadır.

Ukrayna Tarihi

Ukrayna adı, eski Slav dilinde “sınır ülkesi” anlamına gelmektedir ancak şimdi bilimsel çevrelerde başka görüşler de vardır. Eskiden Ukrayna’ya Rutenya (Rus, Русь) da denilmekteydi. Ukrayna, Slavlardan önce sırayla İskitler (Sakalar),Hunlar, Hazar Kağanlığı, Kıpçaklar, Peçenekler, Kumanlar, Oğuzlar ve Altınordu Devleti, Osmanlı Devleti tarafından kontrol edilmiştir. Günümüzde Ukrayna’nın başkenti olan Kiev, 9. yüzyılın ortalarına kadar Hazar Kağanlığı’nın bir parçasıydı. Peçenekler Kiev şehrine Türkçe ”Sambat” adını vermişlerdi. 860 yılı civarında Viking kralı Rurik’in komutanları tarafından Hazar Kağanlığı’nın elinden alındı ve Kiev Knezliği’nin bir parçası oldu. 14. yüzyılda Ukrayna topraklarının doğu kısmı Kiev dahil Litvanya Grandüklüğü’nün eline geçti. Batı kısımlar ise Lehistan Krallığı’nın bir parçası haline geldi.

İlk Kazak Hetmanı Bogdan Hmelnitski.

16. yüzyıl ortalarında Dinyeper Irmağı boylarındaki Zaporizya bölgesinde yaşayan bazı gruplar örgütlenerek devletimsi bir birlik oluşturdular. KozakKosakCossackKossakKazakRus Kazakları olarak da adlandırılırlar. Ukrayna ve Güney Rusya yerli halklarının karışımı ile 15. yüzyıl dolaylarında Don ve Dinyeper nehirleri civarında ortaya çıkan etnik topluluk.Kazakların bugün Kazakistan’da yaşayan Türk topluluğuyla bir alakaları yoktur. Kazak sözcüğü eski Türkçede maceracı ve özgür insan anlamındadır.

Kendilerine Kazak adını veren bu savaşçı insanlar; Lehistan, Osmanlı Devleti ve Çarlık Rusya’sını talan ederek geçimlerini sağlıyorlardı. 1648 yılında Bohdan Khmelnytsky’nin önderliğindeki Kazaklar, Lehistan’a karşı büyük bir ayaklanma çıkardılar. Rusya’nın desteğiyle çıkarttıkları bu ayaklanmada başarılı olan Kazaklar Lehistan’dan özerklik kazanarak Zaporizya’da tarihteki ilk Ukrayna devleti olan Kazak Atamanlığı’nı kurdular. 17. yüzyılın ikinci yarısında bu bölge; Lehistan, Osmanlı Devleti ve Çarlık Rusya’sı arasında büyük çekişmelere sahne oldu ancak Lehistan ve Osmanlı Devleti’nin zayıflaması üzerine bu durumdan Rusya karlı çıktı. 18. yüzyılın sonunda Lehistan’ın parçalanması sonucu Rusya, Ukrayna’nın büyük bir bölümüne el koydu.

I. Dünya Savaşı’ndan sonra, 1919 yılında Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Bu cumhuriyet, 1922 yılında Sovyetler Birliği’ne katıldı. II. Dünya Savaşı başladıktan sonra, 22 Haziran 1941 tarihinde Alman Wehrmacht birlikleri, Sovyetler Birliği’ne girdiler. İşgal döneminde, 5-8 milyon civarında Ukraynalı yaşamını kaybetti; 500 bin civarında Yahudi, Naziler tarafından öldürüldü.

Donetsk, Zafer Günü, 2013

Ukrayna’nın Sovyet dönemi tarihindeki en önemli olaylardan birisi de 26 Nisan 1986 tarihindeki Çernobil reaktör kazasıdır. Bu kazadan dolayı ortaya çıkan radyoaktif serpinti, 350.000 kişinin olay bölgesinden uzaklaştırılmasına neden oldu. 8 Aralık 1991’de Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna ortak bir karar alarak Sovyetler Birliği’ni resmen ortadan kaldırmaya karar verdi. Bağımsız Devletler Topluluğu ilan edildi ve Ukrayna bağımsız bir ülke haline geldi. 2004 yılında, Ukrayna tartışmalı bir ülke başkanlığı seçimi yaşadı. Turuncu Devrim adı verilen protestolar sonucu seçimler yenilendi ve Viktor Yuşçenko devlet başkanı seçildi. 2014 yılının başında gerçekleşen halk ayaklanması sonucunda devlet başkanı Viktor Yanukoviç istifasını vermek zorunda kaldı. Bu iç karışıklar yüzünden ve Kırım’dayapılan referandum sonucunda Rusya Kırım’ı ilhak etti.

Jeopolitik konum

603.628 km² (233.062 mi²) yüz ölçümü ve 2.782 km (1.729 mi) kıyı şeridi ile Ukrayna, dünyadaki en geniş 46. ülkedir. Tamamı Avrupa’da olan en geniş ülke ve Avrupa’daki en geniş ikinci ülkedir (Rusya‘nın Avrupa’daki bölümünden sonra).

Siyasi Durum

Ukrayna 1991 yılında Sovyetler Birliği’nden ayrıldıktan sonra ekonomik ve siyasal açıdan ciddi problemler yaşadı. İktidarlar için en önemli sorun politik yakınlıkta Rusya ya da AB arasında tercih yapmaktı. Zira halkın seçimdeki tercihi bu politik duruşa göre şekilleniyordu. Ancak Rusya yanlısı partiler ile Avrupa Birliği yanlısı partilerin toplamda hemen hemen eşit oya ulaşması istikrarlı bir siyasi yapının oluşmasını engelledi.

1994 yılında yapılan ilk çok partili seçimde Komünist Parti % 13.6 oy oranıyla galip gelirken, ona en yakın parti % 5 oyla Demokratik Blok oldu. Buna karşın Bağımsız adaylar mecliste egemen duruma geldiler.

1998 seçimlerinde ise yine Komünist Parti % 24.7 oyla birinci oldu ve Rusya ile birliği savunan diğer partilerle birlikte mecliste hakim konuma geldi. Ancak bu partiler 2004 yılında batı yanlılarının Turuncu Darbesi ile uğraşmak zorunda kaldılar. Bu darbeyle iktidara gelen AB ve batı yanlısı partiler ise 2012 seçimlerinde oy kaybederek iktidarı yine Rusya taraftarlarına bırakmak zorunda kaldılar. Bu istikrarsız ortamda iktidardaki Bölgeler Partisi’nin Avrupa Birliği ile müzakereleri askıya alması ülkede yeni bir siyasi kriz yarattı. 2013 yılında batı yanlılarının yeni bir darbe girişimi Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç’in istifasıyla sonuçlandı. Bu gelişmeler de ülkenin fiili olarak ikiye bölünmesine sebep oldu. Kırım referandumla Rusya‘ya katılma kararı alırken, doğuda Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti adıyla iki bağımsız devlet kuruldu.

Şehirler ( Belediyeler )

  1. Çerkassi
  2. Çernigov
  3. Çernivtsi
  4. Simferopol
  5. Dnipropetrovsk
  6. Donetsk
  7. İvano-Fankivsk
  8. Harkiv
  9. Herson
  10. Hmelnitski
  11. Kirovograd
  12. Kiev
  13. Lugansk
  14. Lviv
  15. Mikolayiv
  16. Odessa
  17. Poltava
  18. Rivne
  19. Sumi
  20. Ternopil
  21. Vinnitsa
  22. Lutsk
  23. Ujgorod
  24. Zaporijya
  25. Jitomir
  26. Sivastopol

Ukrayna Ekonomisi

Tüm SSCB devletlerinde olduğu gibi Ukrayna’da da ekonomi ve üretimin bütün sektörleri başta Rusya olmak üzere diğer Sovyet cumhuriyetlerine bağlıydı. 1991’de SSCB dağıldıktan sonra Ukrayna’da birçok fabrika ve işletme kalmıştı ancak yeni kurulan ülkeler derin ekonomik ve siyasal krizler yaşamakta oldukları için Sovyetler zamanındaki ilişkiler kesilmişti; bu nedenle işletmeler, fabrikalar çalışamıyordu. Yeni piyasa koşullarında ekonominin yeniden yaşama dönüştürülmesi ve canlandırılması yıllar aldı. Haksız özelleştirme sonucu SSCB’den kalan fabrikaların çoğu yeni oligarşinin temsilcilerine neredeyse bedava satılmıştı.

Şimdi Ukrayna’nın ekonomisi canlanmış durumda, çok iyi çalışmaktadır. Ukrayna’da maden kömürü rezervleri çoktur ancak yeni teknolojilerin yetersizliği nedeniyle maden kömürü çıkarımı pek gelişmiş değildir ve ocaklarda sık sık gaz patlamaları meydana gelmektedir. Başlıca ihracatlar, maden kömürü; büyük çaplı borular ve hurda demirdir. Ukrayna’nın tarımı gelişmiştir ancak B ve WTI (DTÖ) engelleri yüzünden Ukrayna tarım ürünlerini fazla ihraç edememektedir. Doğal gaz konusunda Ukrayna, tüm Avrupa gibi Rusya’ya bağlıdır; petrol konusunda da Rusya’ya ve Asya ülkelerine bağımlılık söz konusudur. Ukrayna’da sıradan yurttaşların yaşam düzeyi orta; yoksul sayılabilen insanların sayısı, tüm nüfusun %0,7’si civarındadır. Aynı zamanda iktidarda bulunanlar (oligarşi) çok zenginlerdir. 2007-2008 başında enflasyon oranları yükselmiştir (2007 – %17; Ocak 2008 – % 2,9).Ukrayna’nın gelişmişlik oranı %87,3 tür. Son yıllarda sanayileşme ve teknoloji büyük bir artış göstermiştir. Sonuç olarak Ukrayna, Doğu Avrupa’nın 2. gelişmiş ülkesidir.

2016’da, 2010’dan bu yana ilk kez ekonomi% 2’den fazla büyüdü. Dünya Bankası‘ nın açıklamasına göre, büyüme 2017’de% 2, 2018’de% 3.5 olarak öngörülüyor.

Demografik Yapı

Eski zamanlarda Ukrayna’ya Rutenya da denmiştir. Bilimsel açıdan kabul edilen, en yaygın görüş; Ukraynalıların, Rusların ve Belorusların (Beyaz Rusların), tahminen 14-16. yüzyıllarda Doğu İslav kavimlerinden kaynaklanmış olmaları şeklindedir. Öte yandan, Sovyet kaynakları ve günümüz Rusya Federasyonu’nda kabul edilen kaynaklar, Ukraynalıların ve Belorusların Ruslardan geldiklerini söyler ancak 8-9. yüzyıllarda kurulan, merkezi çağdaş Ukrayna’nın başkenti Kiev’de bulunan ve sonradan Kiev Rus Devleti adı verilen devlette eski Slav kavimlerinin temsilcilerinin yaşadıkları bir gerçektir ve mevcut vakayinamelerde ulus olarak Rus, Ukraynalı adı geçmiyor.

Bu konuda, günümüz Ukrayna’sında yaygın kaynaklar aslında Rusların Ukraynalılardan kaynaklandığını iddia eder. Yaklaşık 14. yüzyıla kadar varlığını sürdüren eski Kiev Rus Devleti’nde yaşayan ulus, Ukraynalılarmış; Moğollar geldikten sonra Ukraynalıların çoğu, Kiev’i terk edip kuzeye doğru göç etmeye başlamış ve sonra, yeni bir devletin başkenti olacak Moskova adlı bir kenti kurmuş. Yeni devletin adı, Moskova Rus Devleti; sonra Rus Çarlığı, sonra da Rus İmparatorluğudur yani bu görüşe göre, günümüzde Moskova’da ve etrafında yaşayan ulus, Kiev’den gelen Ukrayna kökenli ulusmuş; Kiev’de ve Ukrayna’da günümüzde yaşamakta olan ulus ise Ukraynalı ve Moğol-Tatar karışımıymış, diye bir görüş de yaygındır. Ruslar, SSCB zamanında Ukraynalılara yoğun bir şekilde baskı yapmışlar; onlara Rus kültür ve dilini yoğun bir şekilde aşılamışlardır. Öyle ki, Ukraynalıların ayrı bir ulus olduğunu düşünenler hapse atılmış; baskı altına alınmıştır. Yoğun baskılar sonucu Ukraynalılar, ayrı bir ulus olduklarını ayrı bir dil konuştuklarını yıllarca kimseye anlatamamışlar dır. Bağımsızlıktan sonra Ukrayna dili resmi dil olmuş, okullarda ve günlük yaşamda Ukrayna dili yoğun bir şekilde kullanılmaya başlamıştır.

2001 Ukrayna nüfus sayımında etnik dağılım, toplam sayılan 48.457.100 kişi üzerinden değil, yerleşik nüfus olan 48.241.000 kişi üzerinden yapılmıştır.

Nüfusa Yapısına Göre Sıralama

  1. Ukraynalılar
  2. Ruslar
  3. Beyaz Ruslar
  4. Kırım Tatarları
  5. Bulgarlar
  6. Macarlar
  7. Rumenler
  8. Lehler
  9. Yahudiler
  10. Ermeniler
  11. Yunanlılar
  12. Tatarlar ( Kazan Tatarları )
  13. Rumenler
  14. Azeriler
  15. Gürcüler
  16. Almanlar
  17. Gagavuzlar

 

10 yılda bir yapılması planlanan nüfus sayımı her yıl ertelenmiş, sonunda Devlet İstatistik Hizmetleri tarafından 2016 yılında gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.

Kırım Tatarları

Kırım Tatarları ya da Kırım Tatar Türkleri, anayurtları Karadeniz’in kuzeyindeki Kırım Yarımadası olan ulustur. Ukrayna’nın ana Müslüman unsurunu teşkil ederler.Yoğun olarak Kırım, Özbekistan, Tuna Irmağı’nın Karadeniz’e döküldüğü bölge (Romanya ve Bulgaristan) ve Türkiye‘de yaşarlar. Türkiye’de 2 milyondan fazla kişinin Kırım-Tatar kökenli olduğu tahmin edilmektedir.

Kırım Tatarları, II.Dünya Savaşında Ruslar tarafından Almanlarla iş birliği yaptıkları gerekçesiyle Kırım’dan Sibirya’ya ve Orta Asya’ya sürülmüşlerdir. Bu sürgünler esnasında binlerce Kırım Tatarı trenlerle Sibirya’ya giderken soğuk ve açlıktan yollarda ölmüştür; daha sonra Kırım’a dönmelerine izin verilmiştir. Bugün, Kırım Tatarları Kırım nüfusunun yaklaşık %13 kadarını meydana getirmektedirler ve zaman içinde sürgündeki Tatarlar da geri dönerek yoğunluğu arttırmaktadırlar.

 

Kültür Yapısı

Ukrayna gelenekleri, ülkedeki yaygın din olan Hristiyanlıktan etkilenmiştir.

 

Burada yayınlanan içerikler tamamen bilgi amaçlı hazırlanmış olup bağlayıcı bir belge niteliği taşımaz

 

Kaynak :

  1. ^ “Law of Ukraine “On Principles of State Language Policy” (Current version — Revision from 01.02.2014)”Document 5029-17, Article 7: Regional or minority languages Ukraine, Paragraph 2. Zakon2.rada.gov.ua. 1 Şubat 2014. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2014.
  2. ^ “People and Society: Ukraine”. CIA World Factbook. 9 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2014.
  3. ^ a b c d “Report for Selected Countries and Subjects”World Economic Outlook Database
  4. ^ “2013 Human Development Report Statistics” (PDF). Human Development Report 2013. United Nations Development Programme. 14 Mart 2013. 10 Nisan 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2013.
  5. ^ “Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час ” Події ” Україна ” Кореспондент”. Ua.korrespondent.net. 7 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2011.
  6. Future of Google Earth. BookSurge. s. 174.
  7. ^ “Basic facts about Ukraine”. Ukrainian consul in NY. 26 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2010.
  8. ^ Rus Kazakları
  9. ^ Kazakların ortaya çıkışı
  10. ^ Nüfus bilgisi 2001 Ukrayna Nüfus Sayımı’na göredir. Bkz: Nüfus bilgisi
  11. ^ Kiev ili, idarî olarak Kiev Oblastı’ndan soyutlanmış, ayırılmıştır. Kiev, Ukrayna’daki iki özel statüye sahip şehirden birisidir. Diğer şehir Kırım’da bulunan Sevastopol’dur.)
  12. ^ Ukrayna’da İş
  13. ^ 2001 Ukrayna nüfus sayımı.

 

Bağlantılar :

Yönetim :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın